Hipersomnia, bezsenność i parasomnia – jakie są różnice między tymi zaburzeniami snu i co warto o nich wiedzieć?

Mówimy o zaburzeniu snu, gdy przez dłuższy czas masz problemy ze snem, a brak snu wpływa na Twoje codzienne życie. Problemy występują co najmniej trzy razy w tygodniu i trwają co najmniej trzy miesiące.

Najczęstsze problemy to:

• Zbyt krótki sen, zły sen lub trudności z zasypianiem (bezsenność)
• Silne zmęczenie i senność w ciągu dnia (nadmierna senność)
• Niepokój podczas snu (parasomnia)

W dalszej części tego artykułu przeczytasz o innych zaburzeniach snu, ale najpierw przedstawimy Ci więcej informacji o trzech najbardziej znanych: bezsenności, nadmiernej senności i parasomnii.

Bezsenność to często występujące zaburzenie snu. Bezsenność oznacza trudności z zasypianiem i utrzymaniem snu, wczesne budzenie się i/lub nieodświeżający lub zły sen. Powoduje to, że w ciągu dnia czujesz się zmęczony i drażliwy.

Istnieje wiele czynników, które negatywnie wpływają na sen, gdy cierpisz na bezsenność. Dlatego w większości przypadków konkretna przyczyna nie jest jasna.

Czasami bezsenność może być wyuczona. W takich przypadkach jest to wyuczone zachowanie wynikające z negatywnego doświadczenia ze snem. Mówimy wtedy o „psychofizjologicznej bezsenności”. Im bardziej ktoś stara się zasnąć, tym bardziej umysł staje się czujny i trudniej jest zasnąć.

Najczęstsze inne przyczyny bezsenności to:

• Stres lub napięcie: bezsenność często pojawia się w stresującym okresie lub po emocjonalnym wydarzeniu
• Zaburzony cykl czuwania i snu: na przykład gdy po pracy na zmiany lub wskutek jet lagu śpisz źle
• Czynniki środowiskowe: na przykład hałas lub światło, źle dopasowany system do spania lub zużyty materac
• Stosowanie leków
• Palenie, spożywanie alkoholu lub kofeiny
• Podstawowe problemy medyczne takie jak:
• Choroby neurologiczne
• Świąd
• Bóle, takie jak bóle pleców i szyi
• Problemy psychologiczne takie jak zaburzenia lękowe i zaburzenia nastroju

Gdy nie masz dobrego snu z powodu bezsenności, często twój mózg jest zbyt aktywny i nie może się wyciszyć. Kofeina lub alkohol mogą powodować zamartwianie się w łóżku. Można temu zaradzić, relaksując się przed snem i unikając kawy, ciężkich posiłków oraz alkoholu na kilka godzin przed pójściem spać. Dobre łóżko również zapewnia wygodniejszy sposób spania. Przy przewlekłej bezsenności trudno samemu ustabilizować rytm snu i czuwania. W takim przypadku zalecamy wizytę u lekarza.

Jeśli masz problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu z powodu bezsenności, kołdra obciążeniowa może pomóc złagodzić te objawy. Waga kołdry może pomóc w rozluźnieniu ciała i zmniejszeniu uczucia lęku. Dodatkowo waga kołdry może przyczynić się do głębszego snu.

Czy często czujesz się senny w ciągu dnia i nagle zasypiasz? Możesz cierpieć na nadmierną senność. Nadmierna senność to stan medyczny charakteryzujący się codziennym powtarzającym się i wielokrotnym występowaniem senności. Ta senność może negatywnie wpływać na twoje codzienne życie. Gdy cierpisz na nadmierną senność, często jesteś zmęczony, przygnębiony i masz częste bóle głowy. Możesz także doświadczać halucynacji i ataków katapleksji (osłabienie mięśni bez utraty świadomości).

Nadmierna senność może być wynikiem zaburzeń snu, ale nie musi. Brak snu to także możliwa przyczyna. Inne możliwe przyczyny nadmiernej senności to:

• Zaburzenia snu takie jak bezdech senny, bezsenność i narkolepsja
• Depresja
• Działania niepożądane leków
• Urazy głowy, na przykład po wstrząśnieniu mózgu
• Zapalenie opon mózgowych
• Wirus Epsteina-Barr (choroba pocałunków)
• Fibromialgia
• Stwardnienie rozsiane (SM)

Hipersomnia może być niebezpieczna dla osoby nią dotkniętej. Na przykład podczas spotkań, prowadzenia pojazdów lub pracy z maszynami i narzędziami w fabryce mogą powstać niebezpieczne sytuacje.

Leczenie hipersomnii polega na zwalczaniu przyczyn, takich jak stres. Zmiana stylu życia również może pomóc. Aby złagodzić objawy, warto unikać niektórych aktywności lub trzymać się stałego rytmu snu.

Osoby cierpiące na hipersomnię powinny unikać alkoholu, kofeiny i narkotyków. Zdrowa dieta bogata w składniki odżywcze może utrzymać poziom energii. To zmniejsza uczucie senności i zmęczenia.

Nie ma naukowych dowodów na to, że kołdra obciążeniowa może poprawić objawy hipersomnii. Mimo to słyszymy wiele pozytywnych opinii i kołdra obciążeniowa może pomóc poprawić sen dzięki uczuciu komfortu i bezpieczeństwa, które zapewnia.

Gdy podczas snu pojawia się niepożądane zachowanie, mówimy o parasomnii. Robisz coś niespodziewanego we śnie i wydaje się, że jesteś przytomny. Przykłady to zgrzytanie zębami, mówienie przez sen, moczenie nocne lub lunatykowanie.

Parasomnia to zbiorcza nazwa różnych zachowań. Oznacza to, że nie ma uniwersalnego rozwiązania. Niektóre parasomnie ustępują samoistnie, bez potrzeby leczenia. Inne, takie jak mówienie przez sen czy drgawki nocne, są dość niegroźne i rzadko wymagają dalszych badań. Na inne parasomnie istnieją specyficzne rozwiązania:

• Zgrzytanie zębami: Może pomóc wykonywanie ćwiczeń relaksacyjnych przed snem. Jeśli to nie wystarcza, można rozważyć założenie specjalnych nakładek. W tym celu najlepiej skonsultować się z dentystą lub ortodontą.
• W zaburzeniu zachowania związanym z fazą REM specyficzne leki zazwyczaj częściowo rozwiązują problem.

W przypadku innych parasomnii potrzebne są dalsze badania.

Parasomnie to nieprawidłowe zachowania, odczucia lub doświadczenia podczas snu. Mogą to być na przykład koszmary, lunatykowanie, mówienie przez sen lub zgrzytanie zębami. Osoby z tym zaburzeniem często nie czują się wypoczęte i mają trudności z funkcjonowaniem. Używanie kołdry obciążeniowej może pomóc zmniejszyć parasomnie. Dzieje się tak, ponieważ kołdra daje uczucie nacisku i bezpieczeństwa, co uspokaja układ nerwowy i sprzyja lepszemu snu.

Narkolepsja

Jeśli masz narkolepsję, możesz nagle zasnąć w ciągu dnia. Śpisz wtedy krótko, maksymalnie 10 do 30 minut. W ciągu dnia prawie zawsze czujesz się senny, nawet jeśli spałeś wystarczająco długo.

Przy narkolepsji może dochodzić do utraty napięcia mięśniowego. Oznacza to, że mięśnie nagle stają się wiotkie, co może prowadzić np. do upadku. Może to być wywołane emocjami, takimi jak śmiech, strach czy złość. Często zdarza się to podczas spokojnych czynności, jak czekanie czy oglądanie telewizji. Może też wystąpić podczas aktywności fizycznej, np. podczas sportu.

Jeśli masz podejrzenie, że cierpisz na narkolepsję, warto skonsultować się z lekarzem.

Zespół niespokojnych nóg (restless legs syndrome)

Innym zaburzeniem snu jest uczucie niepokoju w nogach. Czujesz wtedy mrowienie, drapanie lub swędzenie w nogach. Aby złagodzić to uczucie, chcesz ciągle poruszać nogami. Czasami odczuwasz też drgania w ramionach lub nogach podczas snu. W efekcie gorzej się regenerujesz. W tym artykule przeczytasz więcej o spaniu z zespołem niespokojnych nóg.

Mamy nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu dowiedziałeś się więcej o różnych zaburzeniach snu. Chcesz wiedzieć, czy kołdra obciążeniowa może pomóc w Twoich dolegliwościach? Przeczytaj nasz artykuł: „Czy kołdra obciążeniowa działa dla mnie?”.